امام صادق (ع):
عن الحسن بن صالح، قال: سألتُ أبا عبداللّه (ع) عن رجل تزوّج أمرأة فوجد بها قرناء، قال: هذه لاتحبل و ینقبض زوجها عن مجامعتها تردّ على أهلها. قلتُ: فإنْ کان قد دخل بها؟ قال: إنْ کان علم قبل أنْ یجامعها ثمّ جامعها فقد رضی بها و إنْ لم یعلم إلاّ بعد ما جا معها فإنْ شاء بعد أمسکها و إنْ شاء، سرّحها إلى أهلها، و لها ما أخذتْ منه بما استحلّ مِن فرجها.
وسائل الشیعه، ج14، باب 3 از ابواب العیوب و التدلیس، حدیث3.
ترجمه:
حسن بن صالح روایت مى کند که از امام صادق (ع) سؤال کردم درباره مردى که با زنى ازدواج کرده و در او عیب «قرن» دیده بود. امام (ع) فرمود:
زن قرناء حامله نمى شود و شوهرش از مجامعت با وى بدش مى آید، به خانواده اش برگردانده مى شود.
مى گوید: به امام عرض کردم که اگر آمیزش کرده باشد چطور؟ امام (ع) فرمود:
اگر قبل از آمیزش علم به عیب زن داشت و با وى جماع کرد، به قرناء بودن زن راضى شده، اما اگر بعد از مجامعت، علم به عیب زن پیدا کرد، اگر خواست، او را نگه مىدارد و اگر خواست، او را به خانواده اش بر مى گرداند و چون با او آمیزش کرده، باید مهر او را بپردازد.
تحلیل:
وجه استدلال نسبت به عیب قرن و عفل روشن است و روایت دلالت بر آن دارد که ردّ و اختیار فسخ بعد از علم به عیب و قبل از آمیزش تحقق پیدا مى کند. اما دلالت بر فسخ عقد بعد از آمیزش ندارد مگر آنکه عیب به گونه اى باشد که علم به آن حاصل نشود جز با آمیزش ـ مانند قرن ـ که دراین صورت مى تواند ردّ کند.
سخن امام (ع) که فرمود: «هذه لاتحبل و ینقبض زوجها عن مجامعتها» اگر در مقام تعلیل براى جواز ردّ باشد، چه بسا تصور شود که حکم جواز ردّ دایر مدار علت است و در نتیجه در غیر این موارد نیز اگر زن حتى به واسطه عقیم بودن حامله نشود و شوهر از مقاربت با او نه به سبب قرن بلکه به سبب دیگرى اشمئزاز داشته باشد، ردّ او جایز است. اما اگر سخن امام (ع) در مقام بیان حکمت حکم فسخ بوده هم چنان که اقرب همین است، این حکم در غیر این موارد جریان ندارد.
