امام رضا (ع) از قول پیامبر اکرم اسلام (ص):
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) أَقْرَبُکُمْ مِنِّی مَجْلِساً یَوْمَ الْقِیَامَهِ أَحْسَنُکُمْ خُلُقاً وَ خَیْرُکُمْ لِأَهْلِهِ.
عیون اخبار الرضا(علیه السلام)، شیخ صدوق، نشر جهان، تهران، ۱۳۷۸ش، ج۲، ص۳۸.
ترجمه:
رسول خدا (ص) فرمود: نزدیک ترین شما به جایگاه من در قیامت، نیکوترین شما از لحاظ اخلاقی و خوب ترین شما با خانواده خود است.
تحلیل:
روایت حاضر ارزش و جایگاه دو امر مهم را اشاره می کند؛ یکی اخلاق نیکو و دوم خیرخواه ترین برای خانواده.
در روایت از دو واژه استفاده شده است که هر دو هرپوشانی بر دیگری دارد. واژه «احسنکم خلقا» شامل خیرخواهی در خانواده می شود و عبارت «خیرکم لاهله» نیز شامل اخلاق نیکو است.
دو نگاه می توان در حدیث داشت؛ اول اینکه، حدیث در مقام تبیین مصداق اخلاق نیکو است که به خیرخواهی در خانواده اشاره می کند و دوم اینکه، روایت مربوط به دو مقوله مجزا و مرتبط به شخصیت انسانی است که علامت یک انسان بهشتی را به همراه دارد.
به بیان دیگر انسان بهشتی دارای شخصیتی است که این دو ویژگی در او یافت می شود و اگر چنین ویژگی هایی در او نباشد جزء مقربین بهشتی رسول خدا (ص) نمی باشد.
در روایات بیان نزدیکان بهشتی پیامبر اکرم (ص)، موارد متعددی از ویژگیهای انسان مطلوب از جمله، وفای به عهد، صداقت، امانتداری و سایر موارد آمده است که هیچکدام منافات با این دو ویژگی ندارد. چراکه این دو ویژگی نشانه حصر نیست. ولی نکته مهم این است کافی نیست ولی لازم است یعنی نمی توان آنرا نفی نمود. کسی که این دو ویژگی را نداشته باشد اتظار جایگاه همنشینی با رسول اکرم (ص) را داشته باشد.
استاد: دکتر مجید کافی امامی
