ویژگی زنان (زوجات) خوب از نگاه امیر المؤمنین امام علی (ع)

امیر المؤمنین امام علی (ع):

خِيَارُ خِصَالِ النِّسَاءِ، شِرَارُ خِصَالِ الرِّجَالِ؛ الزَّهْوُ وَ الْجُبْنُ وَ الْبُخْلُ؛ فَإِذَا كَانَتِ الْمَرْأَةُ مَزْهُوَّةً لَمْ تُمَكِّنْ مِنْ نَفْسِهَا، وَ إِذَا كَانَتْ بَخِيلَةً حَفِظَتْ مَالَهَا وَ مَالَ بَعْلِهَا، وَ إِذا ¹ كَانَتْ جَبَانَةً فَرِقَتْ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ يَعْرِضُ لَهَا.

نهج البلاغه، حکمت 234.

ترجمه:

بهترین صفات زنان، بدترین صفات مردان است؛ تکبر، ترس و بخل. پس هرگاه زن متکبر باشد به کسی اجازه دخالت در کار خود نمی دهد، و اگر بخیل باشد مال خود و شوهرش را حفظ می کند، و اگر ترسو باشد از هر چیزی که به او عرضه شود می هراسد.

تحلیل:

امام علی (ع) در این حکمت، به تفاوت های اخلاقی میان زنان و مردان اشاره می کنند. ایشان می فرمایند که برخی از صفات که در زنان پسندیده است، در مردان مذموم شمرده می شود. این صفات عبارتند از:

• تکبر (زَهو): زن متکبر، حریم خود را حفظ می کند و به هر کسی اجازه دخالت در امور خود را نمی دهد.
• ترس (جُبن): زن ترسو، از هر چیزی که به او آسیب برساند دوری می کند و به همین دلیل از بسیاری از خطرات مصون می ماند.
• بخل: زن بخیل، اموال خود و همسرش را حفظ می کند و از اسراف و تبذیر پرهیز می کند.

نکات قابل توجه:

• نسبی بودن ارزش‌ها: این حکمت نشان می دهد که برخی از ارزش‌ها و صفات، بسته به جنسیت و موقعیت افراد، می توانند متفاوت ارزیابی شوند.
• حفظ حریم و مال: تکبر و بخل در اینجا به معنای محافظت از حریم شخصی و اموال است و لزوماً به معنای خودخواهی و طمع نیست.
• توجه به تفاوت های فردی: البته این حکمت به معنای آن نیست که همه زنان این صفات را دارند و همه مردان فاقد این صفات هستند. تفاوت‌های فردی و شخصیتی بسیار مهم‌تر از تفاوت های جنسیتی است.

کاربرد این حکمت در زندگی:

• شناخت بهتر خود و دیگران: با شناخت این تفاوت های اخلاقی، می‌توانیم خود و دیگران را بهتر درک کنیم و روابطمان را بهبود ببخشیم.
• توجه به نقاط قوت و ضعف: هر فردی نقاط قوت و ضعفی دارد. شناخت این نقاط، به ما کمک می‌کند تا بر روی تقویت نقاط قوت خود و اصلاح نقاط ضعفمان تمرکز کنیم.
• ترویج اخلاق نیکو: این حکمت به ما یادآور می‌شود که اخلاق نیکو، فارغ از جنسیت، برای همه انسان‌ها ارزشمند است.

کارشناس: استاد ریحانه بیدگلی کاشانی